Edytujesz Wrogie przejęcie polskich cukrowni

'''Wrogie przejęcie polskich cukrowni''' – termin używany w analizach ekonomicznych i publicystycznych w odniesieniu do przemian własnościowych i koncentracji kapitału obcego w polskim przemyśle cukrowniczym po transformacji ustrojowej i akcesji Polski do Unii Europejskiej (UE). Proces ten obejmował zmniejszenie liczby zakładów produkujących cukier, restrukturyzację branży oraz znaczący wzrost udziałów podmiotów zagranicznych, zwłaszcza z kapitałem niemieckim, w rynku cukru w Polsce.

=== Okres i liczba zakładów ===
W latach 90. XX w. polski przemysł cukrowniczy był rozdrobniony — funkcjonowało około '''78 cukrowni''' na rynku krajowym. Po transformacji i wprowadzeniu restrukturyzacji oraz zmian w polityce rolnej liczba czynnych zakładów spadła stopniowo do około '''18 cukrowni''' w kolejnych dekadach.

=== Produkcja i limity ===
Przed akcesją do UE produkcja cukru w Polsce była regulowana przez krajowe limity i systemy przydziału kwot, które ograniczały ilość cukru wytwarzanego na rynek. Po wejściu do UE Polska była objęta mechanizmem '''limitów produkcji''', który określał maksymalną ilość cukru, jaką można wytworzyć w danym sezonie, co czasem było na poziomie ok. '''1,4 miliona ton''' rocznie.

Te ograniczenia miały chronić rynek unijny przed nadprodukcją, jednak jednocześnie ograniczały ekspansję produkcyjną polskich zakładów i ich możliwości eksportowe.

=== Restrukturyzacja i własność ===
Proces restrukturyzacji i prywatyzacji branży obejmował:

* '''likwidację mniej efektywnych cukrowni''',
* koncentrację produkcji w większych, bardziej efektywnych zakładach,
* sprzedaż przedsiębiorstw prywatnym inwestorom poprzez oferty publiczne, wykupy branżowe i inwestycje bezpośrednie.

W kolejnych latach większość polskich cukrowni znalazła się pod kontrolą dużych koncernów międzynarodowych:

* '''Südzucker Polska S.A.''',
* '''Pfeifer & Langen Polska S.A.''',
* '''Nordzucker Polska S.A.'''.  W 2006 r. Krajowa Spółka Cukrowa S.A. była największym krajowym producentem posiadającym '''7 cukrowni''', ale pozostałe zakłady należały do zagranicznych podmiotów: Südzucker – 5, Pfeifer & Langen – 4 i Nordzucker – 2.

Analizy branżowe wskazują, że '''udział trzech dużych koncernów niemieckiego i europejskiego kapitału w produkcji cukru w Polsce sięgał około 60–61 % rynku''', co doprowadziło do znacznej koncentracji własności w rękach inwestorów zagranicznych.

=== Mechanizm zmian ===
Mechanizm tych przemian obejmował kilka elementów:

* '''Limity produkcji i reformy unijne''' — system kwot skutkował koniecznością konsolidacji produkcji i ograniczenia mocy przerobowych mniej efektywnych zakładów, co sprzyjało łączeniu przedsiębiorstw i redukcji liczby cukrowni.
* '''Presja konkurencyjna i kondycja ekonomiczna''' — wiele państwowych cukrowni miało trudności z efektywnością i rentownością, co doprowadziło do ich zamykania lub sprzedawania inwestorom zewnętrznym.
* '''Inwestycje zagraniczne''' — podmioty międzynarodowe, dysponujące kapitałem i doświadczeniem rynkowym, nabywały udziały lub całe przedsiębiorstwa, zwiększając swój udział w rynku i kontrolę nad produkcją cukru w Polsce.

=== Skutki ===
Skutkiem tych procesów była koncentracja produkcji cukru w mniejszej liczbie zakładów, większa efektywność produkcji per cukrownia, ale także zmiana struktury własnościowej na rzecz podmiotów zagranicznych, zwłaszcza z kapitałem niemieckim. Branża cukrownicza w Polsce przekształciła się w oligopol, z dominującymi dużymi grupami produkcyjnymi i ograniczoną liczbą mniejszych, niezależnych zakładów.
{{DoRedakcji|Przemiany struktur polskiego przemysłu cukrowniczego jako efekt procesu restrukturyzacji - Marcin Niemczak, Uniwersytet Jagielloński, Kraków 2008|Praca może posłużyć jako podparcie merytoryczne dla artykułu.
Dodatkowe linki (główny link jest do zarchiwizowanego pdf):

https://prace-kgp.uken.krakow.pl/article/view/521
https://prace-kgp.uken.krakow.pl/article/view/521/447|https://web.archive.org/web/20241102090131/https://prace-kgp.uken.krakow.pl/article/download/521/447/1655|Perspektywy rozwoju przetwórstwa w sektorze cukrowniczym i mleczarskim w Polsce w świetle zmian WPR do 2020 roku - Danuta Golik Dariusz Żmija, Katedra Polityki Ekonomicznej i Programowania Rozwoju Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, 2014|https://krem.uek.krakow.pl/index.php/krem/article/download/527/323
https://www.researchgate.net/publication/280807363_Perspektywy_rozwoju_przetworstwa_w_sektorze_cukrowniczym_i_mleczarskim_w_Polsce_w_swietle_zmian_WPR_do_2020_roku
https://krem.uek.krakow.pl/index.php/krem/article/view/527|https://krem.uek.krakow.pl/index.php/krem/article/view/527|Inne linki
| 8 = https://www.orzelprzeworsk.com/cukrownia-przeworsk-utracone-zloto/
https://www.salon24.pl/u/statystyk/719923,jak-niemcy-wykonczyli-polski-przemysl-cukrowniczy
https://forsal.pl/artykuly/888899,soroka-polska-po-1989-r-doswiadczyla-katastrofy-przemyslowej-musimy-odbudowac-nasz-potencjal.html
https://podcasts.apple.com/pt/podcast/jak-zar%C5%BCni%C4%99to-polski-cukier-23-listopada-2024/id1759615186?i=1000677997784
https://stowarzyszenierkw.org/gospodarka/jak-unia-placila-niemcom-za-likwidacje-polskich-cukrowni-ta-akcja-nie-miala-precedensu-w-skali-swiata/
https://wpolityce.pl/polityka/619566-cukier-w-niemieckich-rekach-magazyn-sledczy-anity-gargas
https://pch24.pl/kryzys-na-polskim-rynku-cukru-zaczal-sie-od-likwidacji-trzech-ogromnych-cukrowni/
| 9 = https://www.salon24.pl/u/statystyk/719923,jak-niemcy-wykonczyli-polski-przemysl-cukrowniczy
}}